Menu
  • De hulpverleners hebben kennis van de effecten van alcohol en drugs en hun interacties met psychische stoornissen.
  • De hulpverleners besteden aandacht aan beide stoornissen.
  • De behandeling is gefaseerd. Dat wil zeggen dat de aard van de hulpverlening verandert met het stadium van verandering waarin de patiënt zich bevindt en met diens motivatie voor behandeling. Fasen zijn: opbouw van een werkrelatie, motiveren voor behandeling, actieve behandeling en terugvalpreventie en consolidatie.
  • Screening en diagnostiek: cliënten worden systematisch gescreend op middelengebruik (Cage, Cage-aid en Europ-ASI) en gediagnosticeerd volgens de DSM-IV classificatie
  • Assessment en functionele analyse: vaststellen van problemen en sterke kanten; vaststellen van de zorgbehoeften op de verschillende levensdomeinen; inzicht in de geschiedenis en functie van het gebruik; inzicht in het actuele gebruikspatroon, identificeren van de factoren die gebruik in stand houden (voor- en nadelenbalans).
  • Op grond van gedegen assessment en diagnostiek wordt samen met de patiënt een geïntegreerd behandelplan opgesteld.
  • Motiverende gespreksvoering: hulpverleners ondersteunen patiënten bij de bewustwording van de consequenties van middelengebruik, de hoop op vooruitgang en de opbouw van motivatie voor behandeling van de problematiek. Zij doen dit door goed te luisteren en kernachtig samen te vatten wat de patiënt zegt. Via selectieve reflectie laat de hulpverlener de cliënt tot het inzicht komen dat het middelengebruik de realisatie van persoonlijke doelen in de weg staat. Belangrijk hierbij: de hulpverlener gaat niet in discussie en gaat mee met eventuele weerstand: de cliënt moet namelijk zelf tot de conclusie komen dat verandering geboden is
  • Counseling bij middelenmisbruik: de hulpverlener ondersteunt de patiënt bij het ontwikkelen van vaardigheden om de verslavingsproblematiek te beteugelen: om te gaan met trek, terugval te voorkomen en risicosituaties te vermijden
  • Groepsbehandeling: middelengebruik wordt vaak bekrachtigd door het - ook gebruikende - sociale netwerk. Groepstherapie biedt een alternatief sociaal milieu waarin vrijelijk over gebruik gepraat wordt en de effecten van gebruik op het leven zichtbaar worden gemaakt. Afhankelijk van de doelgroep zijn verschillende vormen mogelijk, bijvoorbeeld een apart aanbod voor mensen in de motivatie- en actieve behandelingsfase
  • Familiebegeleiding: de familie kan een belangrijke bron van steun zijn, maar kan ook onbedoeld bijdragen aan het in stand houden van middelenmisbruik. Familie-interventies zijn gericht op psycho-educatie, het verminderen van stress bij familieleden, toezicht houden op het gebruik van de cliënt (terugvalpreventie) en een goede samenwerking tussen hulpverleners, cliënt en familie.
  • Zelfhulp: de hulpverleners brengen cliënten in contact met zelfhulpgroepen.
  • Farmacologische behandeling: antipsychotische medicatie wordt, ondanks de verslaving, niet gemeden. Behandelaars hebben kennis van de interacties tussen medicatie en verslavende middelen en schrijven zo nodig middelen voor gericht op de verslaving, zoals naltrexon en methadon of middelen die graving tegengaan.
Behandelaanbod bij dubbele diagnose
Om verslavingsproblemen en psychiatrische problematiek in onderlinge samenhang te kunnen behandelen, is een specifiek aanbod voor dubbele diagnose patiënten noodzakelijk. In deze behandeling is het doel om patiënten gelijktijdig hulp te bieden bij hun psychiatrische problemen en middelenmisbruik.
We spreken van een geïntegreerd dubbele diagnose behandelaanbod als er gecombineerde aandacht is voor (de interacties tussen) psychiatrische en verslavingsproblematiek vanuit een team dat multidisciplinair is samengesteld. Klik hier voor de belangrijkste kenmerken van een geïntegreerd behandelaanbod.

 

Waarom is een dubbele diagnoseaanbod wenselijk?
De behandeling van ernstige psychiatrische stoornissen en verslaving voltrekt zich meestal óf in de GGZ óf de verslavingszorg. Maar veel patiënten vallen daardoor tussen wal en schip. Een belangrijk argument om de behandeling van dubbele diagnose-problematiek beter te integreren. De verslaving en psychiatrische problematiek is vaak nauw met elkaar verweven. In de behandeling is het daarom belangrijk oog te hebben voor beide terreinen en de onderlinge samenhang. Hoewel er nog weinig onderzoek is gedaan naar de effectiviteit van geïntegreerd behandelen, zijn verschillende onderzoekers op basis van common sense overtuigd van het nut.

 

Inventarisatie van het dubbele diagnose aanbod
Vanaf 1995 zijn in Nederland de eerste ambulante projecten opgezet voor mensen met een dubbele diagnose. Later komen daar ook klinieken bij. Een inventarisatie uit 2006 wijst uit dat Nederland in 2006 minimaal 20 dubbele diagnose klinieken heeft en 19 ambulante behandelprogramma's voor dubbele diagnose cliënten. De meeste behandelprogramma's worden geleverd door de GGz. De verslavingszorg levert ongeveer eenderde van het totale behandelaanbod.

 

 

Instellingen met dubbel diagnose aanbod

 

Centrum Dubbele Diagnose - GGz Breburg/Novadic kentron

VOF Dubbele-diagnose levert geïntegreerde ambulante en klinische diagnostiek en behandeling, thuiszorg, deeltijdbehandeling en nazorg. Daarnaast is er een aanbod van intensieve outreachende behandeling ACT, zowel in Breda als Tilburg, klinische crisisinterventie voor in behandeling zijnde patiënten en een Mentalization Based Treatment (MBT) deeltijdprogramma.

Het aanbod wordt afgestemd op wensen en mogelijkheden van de patiënt. Daarnaast zijn ook de sociale- en omgevingsfactoren een belangrijk onderdeel van de behandeling. Vooral het feit dat de zorg wat al deze aspecten betreft geïntegreerd wordt aangeboden, zorgt voor optimale behandeling. Binnen de visie van VOF Dubbele-diagnose staan begrippen als 'relationship management', 'autonomie' en 'verbondenheid' centraal. VOF Dubbele-diagnose is actief in West- en Midden-Brabant. Het programma-aanbod vindt plaats in Tilburg en Breda.

 

Centrum voor dubbele problematiek - Palier/Parnassia

Het Centrum voor Dubbele Problematiek (CDP) levert hoog specialistische en intensieve zorg aan patiënten met ernstige psychiatrische problematiek in combinatie met ernstige verslaving. Op het CDP is een multidisciplinair team werkzaam, bestaande uit psychiaters (i.o.), klinisch (neuro)psychologen, GZ-psychologen (i.o.), SPV-ers, casemanagers, ervaringsdeskundigen en verpleegkundigen (i.o.). Het CDP is onderdeel van Fivoor en is gevestigd in Den Haag. Het CDP heeft als doelstelling om in 2016 Top Klinische Zorg (TKZ) afdeling te worden.

Het CDP bestaat uit drie opname afdelingen waar patiënten 1-8 weken opgenomen kunnen worden ter detoxificatie, stabilisatie en/of diagnostiek. Daarnaast heeft het CDP een polikliniek en een dagbehandeling en wordt er dagelijks groepstherapie gegeven. Verder kan het CDP geraadpleegd worden voor consultatie en advies, second opinion en is er een scholingsaanbod voor verschillende disciplines.

 

Zorgprogramma Dubbele Diagnose - Emergis

Bij de behandeling van een dubbele diagnose is de ambulante hulpverlening van het FACT-team leidend en een klinische opname wordt als een tijdelijke onderbreking daarvan gezien. De behandeling is gestoeld op het rehabilitatiegericht werken en de herstelgerichte zorg. Daarnaast wordt gewerkt met de IDDT-methodiek, een methode waarbij verslavingsproblematiek en psychiatrische problematiek gelijktijdig worden behandeld. In het algemeen vindt behandeling op vrijwillige basis plaats. Soms is er echter sprake van gevaar voor de cliënt zelf of diens omgeving. Dan wordt een cliënt eventueel met een BOPZ-maatregel geplaatst in een klinische voorziening dan wel ambulant begeleid.

Mensen met een dubbele diagnose komen in aanmerking voor een behandeling bij Emergis als:

  • er sprake is van een diagnose op AS I met betrekking tot verslaving naast een psychotische stoornis;
  • hij/zij interesse heeft in behandeling of verandering;
  • hij/zij een IQ van 80 en hoger heeft;
  • hij/zij ouder is dan 18 jaar.

 

Verslaving en psychiatrie - Mentrum

De kliniek Verslaving & Psychiatrie op de Vlaardingenlaan in Amsterdam is gespecialiseerd in het behandelen van cliënten met een dubbele diagnose. De kliniek biedt kortdurende opnames aan cliënten die verslavingsproblemen hebben gecombineerd met psychiatrische klachten.

De kliniek heeft ook een specialistische behandeling voor cliënten die naast hun verslaving en psychiatrische aandoening een licht verstandelijke beperking hebben. In de kliniek Verslaving & Psychiatrie behandelen wij cliënten die volledig willen stoppen met gebruik van drugs of alcohol. Of die toewerken naar gecontroleerd gebruik. Voor sommige cliënten geldt dat er door het gebruik ernstige gezondheidsrisico’s zijn ontstaan. De opnameduur op is afhankelijk van de individuele situatie en van de vorderingen in de behandeling. Gebruikelijk is een opname van 1,5 tot maximaal 3 maanden.

Het behandelteam bepaalt samen met de client de doelen van de opname. Doelen kunnen zijn: het stoppen met het gebruik van drugs en / of alcohol, leren omgaan met psychiatrische klachten, verder onderzoek en diagnostiek, behandeling met medicatie en oplossen van maatschappelijke problemen.

 

Jongeren van 12-18 jaar met dubbel diagnose problematiek - De Hoop

De Hoop is een christelijke ggz-instelling voor kinderen, jongeren en volwassenen met psychiatrische problemen en verslavingsproblemen. Poliklinische zorg, klinische zorg en deeltijdbehandeling behoren tot de mogelijkheden. Ook zijn er verschillende woonvormen voor begeleid en beschermd wonen. De Hoop heeft haar hoofdvestiging in Dordrecht en heeft daarnaast vestigingen in Houten, Amersfoort, Apeldoorn, Beekbergen, Rotterdam, Veenendaal en Vlissingen. Christen zijn of worden is geen voorwaarde om bij De Hoop in aanmerking te komen voor behandeling.

De Hoop ggz, kinder- en jeugdpsychiatrie heeft een specialistisch aanbod voor jongeren van 12-18 jaar met dubbel diagnose problematiek. Er is een polikliniek (in Dordrecht, Houten en Amersfoort) waar alle gangbare behandelingen voor verslavingsproblematiek en psychiatrische stoornis worden geboden. Daarnaast is er een deeltijdbehandeling gericht op DD-problematiek (in Dordrecht). Ook is er een klinische afdeling in Dordrecht voor jongeren met DD-problematiek met dezelfde behandelingen (onder andere in groepsverband: CGT-middelen, SOVA, ERT/Surfen op emoties, sport en zorgboerderij. Individueel: CGT, EMDR, ouder-begeleidingsgesprekken, systeemtherapie en sociotherapie).

 

IDDT afdeling - Vincent van Gogh

De IDDT afdeling van Vincent van Gogh te Venray kent een ambulante - en een klinische voorziening. De klinisch 24-uursvoorziening vervult een opnamefunctie voor observatie, stabilisatie, detoxificatie, diagnostiek en behandeling. Het ambulante team biedt consultatie, behandeling, terugvalpreventie en nazorg waarin expliciet aandacht besteed wordt aan de basisbehoeften rondom huisvesting, voeding, sociale steun en andere relevante psychosociale problematiek. Tevens is zorg en samenwerking met betrekking tot de hoge somatische comorbiiteit aanwezig.

Exlcusiecriteria:

  • IQ <70
  • (Te) ernstige somatische problematiek
  • Geen uitzicht op goede maatschappelijke opvang na afloop van de opname (zoals adequate huisvesting, psychiatrische begeleiding en/of dagactiviteiten).

 

Dubbele diagnose jeugd - Brijder verslavingszorg

Brijder jeugd heeft in Zuid Holland kliniek Mistral voor jongeren tot 23 jaar met verslavingsproblematiek en comorbide stoornissen. De opname duurt maximaal 8 weken waarin gestart wordt met een detox en ruimte is voor diagnostiek en (start) behandeling. De klinische opname is onderdeel van het behandeltraject waarbij ambulant zowel CGT als MDFT gegeven wordt. Ouders (en het gezin) worden nadrukkelijk bij de behandeling betrokken.

In Noord-Holland heeft de Brijder de kliniek Feniks. Dit is een kliniek voor jongeren tot 18 jaar met een verslavingsprobleem en comorbide stoornissen. Het is een samenwerking tussen Brijder, Lijn 5, Triversum en Parlan. Ook deze opname duurt maximaal 8 weken. Daarnaast heeft Brijder in Noord Holland diverse jeugd poli's waar zowel CGT behandeling als diagnostiek en MDFT mogelijk is. Ouders worden nadrukkelijk bij de behandeling betrokken.

 

 

Nieuwe factsheet!

Er is weer een nieuwe factsheet verschenen: 'De link tussen cannabis en psychose: wat weten we?'

Generieke interventies voor IDDT 

De interventie- beschrijving IDDT is al geruime tijd te downloaden. Vanaf nu is daar een bijlage aan toegevoegd: Generieke interventies voor geïntegreerde dubbele diagnose behandeling. Deze bijlage is niet beoordeeld door de Erkenningscommissie langdurige GGZ, maar is met toestemming bijgevoegd.

IDDT erkend als goed onderbouwde interventie

IDDT is door de Erkenningscommissie langdurige ggz erkend als een goed onderbouwde interventie. De Erkenningscommissie bestaat uit deskundigen uit wetenschap, praktijk en beleid, die op persoonlijke titel zitting hebben. De Erkenningscommissie is onafhankelijk in haar oordelen. Klik hier voor meer informatie en de volledige IDDT interventiebeschrijving.